Minder speels onderwijs in Italië

In het Italiaanse onderwijs gaat het er meestal een stuk gedisciplineerder aan toe. Het is daardoor minder speels, maar Nederlandse ouders verbazen zich over de uitgebreide kennis van hun kinderen.

“Ik sta er soms versteld van hoeveel mijn zoontje van 7 weet,” vertelt Maarten de Zeeuw (35). “Leren lezen en schrijven doen ze in Italië niet met boom-roos-vis maar ze gaan er meteen vol tegenaan met lange, moeilijke woorden van meerdere lettergrepen. Het Italiaanse onderwijs is een stuk minder speels dan het Nederlandse, maar de kinderen leren heel veel.”

Discipline

Maarten woont met zijn vrouw en drie kinderen van 7, 4 en enkele maanden oud op het Italiaanse eiland Sardinië. Zijn oudste zoontje volgt het basisonderwijs aan de plaatselijke staatsschool. Maarten is tevreden over het Italiaanse onderwijs, vertelt hij. “De sfeer is heel anders dan op een Nederlandse basisschool. Als de bel gaat zie geen rennende en schreeuwende kinderen. Ze lopen heel netjes de klas in, hangen hun jas op en gaan zitten. Ze moeten veel uit hun hoofd leren en krijgen vanaf de eerste klas huiswerk op. Het is minder gezellig dan in Nederland, maar uiteindelijk gaan kinderen naar school om te leren en wat discipline vind ik helemaal niet slecht.” En de kinderen zitten niet alleen maar in de klas, voegt Maarten eraan toe. “Soms gaan ze oude gebouwen bekijken in het dorp, naar een natuurpark of naar het circus. En naast gym, hebben ze ook toneel en Sardisch volksdansen.”

Contact

Wat Maarten vooral is opvallen, is het klassikale karakter van het onderwijs. “Als bijvoorbeeld één leerling tijdens de gymles zit de klieren, kan de hele klas zich voor straf weer omkleden. De kinderen hebben voor ieder vak een andere leraar. Het contact is daardoor oppervlakkiger en minder individueel.” Ook het contact tussen de school en de ouders is heel anders dan Maarten in Nederland gewend was. “In Nederland weet je na verloop van tijd heel veel over de school. Ouders worden betrokken bij het onderwijs, je hebt een medezeggenschapsraad, je weet wat er op school gebeurt. Dat is hier allemaal niet. Je zet je kinderen voor de school af. De meesters en juffen zie je niet. Eens in de drie of vier maanden is er een inloopuurtje voor vragen en problemen, maar de schoolleiding bepaalt wat er op school gebeurt. Daar heb je als ouder geen inspraak in.”

Ontevreden

Het schaarse contact tussen de school en de ouders, viel ook Sabrina Haantjes (34) op. Het was een van de redenen waarom ze besloot haar kinderen van 10 en 12 na een jaar van de staatsschool in hun dorp aan het Gardameer af te halen en ze op een privé-school te doen. “Ik had geen idee wat er op school gebeurde en wat de plannen waren. Als het niet goed ging met je kind, kreeg je daarover pas in februari voor het eerst iets te horen.” Maar ze was ook ontevreden over de inhoud van de lessen. “Ik vond het weinig gericht op de toekomst. Een van mijn kinderen is bijvoorbeeld een heel jaar lang met de Etrusken bezig geweest. Voor recentere geschiedenis of actuele gebeurtenissen was geen aandacht. Op de school waar ze nu naartoe gaan is er tenminste een balans. Daar hebben ze meer aan.”

Privé-school

Terwijl het staatsonderwijs gratis is, betalen ouders voor een privé-school een maandelijkse bijdrage. Sabrina betaalt 280 euro per maand per kind, vertelt ze. Haar kinderen gaan van maandag tot en met vrijdag van acht uur ’s ochtends tot half zes ’s middags naar school. “De school zorgt ook voor naschoolse opvang. Dat is een groot voordeel. De prijs is dan ook  inclusief allerlei extra activiteiten, zoals duiklessen en paardrijlessen.”

Niveau

Sabrina is redelijk tevreden over de nieuwe school van haar kinderen, die door paters wordt geleid. “De kinderen worden goed begeleid. Er is meer aandacht voor de kinderen als individu en voor de sfeer onderling. Voor ieder kind is een plaatsje en tegen pesten wordt heel kordaat opgetreden.” Ook Sabrina vindt dat de kinderen veel leren op school. “De lat wordt hoger gelegd, er wordt meer van de kinderen verwacht. Dat heeft positieve en negatieve kanten. Het niveau ligt hoger, maar de kinderen kunnen niet echt kind zijn. Ze moeten van alles.”

Luisteren en kijken

Kelly Koppelaar (19) heeft niet het idee dat het niveau in Italië hoger ligt dan in Nederland. Zij zat vorig jaar een jaar op een Italiaans lyceum in Verona. Kelly moet een beetje lachen als ze aan de taallessen terugdenkt. “Ik kon de leraar Duits bijna niet verstaan en de leraar Engels sprak woorden verkeerd uit. Maar andere vakken, zoals filosofie, waren weer heel goed.”. Het belangrijkste verschil met Nederland vond Kelly het gebrek aan interactie. “De leraar praat en laat zien, de leerlingen luisteren en kijken,” zegt ze.

Internaat

Kelly zat op een meisjesinternaat. “Er zat nog een Duitse en een Servische, maar verder waren het Italiaanse meisjes. Uit bergdorpen in de omgeving, die op zich niet ver weg liggen maar moeilijk te bereiken zijn en uit Zuid-Italië, omdat de kwaliteit van het onderwijs daar minder schijnt te zijn dan in Noord-Italië.” Het internaat werd oorspronkelijk geleid door nonnen. Inmiddels zijn de nonnen er niet meer, maar de regels doen nog wel aan hen denken. “Op de gang zat de hele nacht een mevrouw die toezicht hield. We moesten ’s avonds om elf uur binnen zijn, ook in het weekend,” vertelt Kelly.

Respect

Ook al vond ze het soms wat ouderwets, Kelly is heel positief over het Italiaanse onderwijs. Vooral over sfeer in de klas. “In Nederland doen de leerlingen waar ze zin in hebben. Er is geen respect. Het lijkt heel normaal dat leerlingen een leraar uitschelden en dat iedere klas een zwart schaap heeft. In Italië ben ik me gaan realiseren dat dat helemaal niet normaal is. Op het Liceo stonden de leerlingen op als de leraar binnenkwam en ze spraken hem of haar aan met ‘u’. Ook het respect tussen de leerlingen onderling was veel groter. Er waren geen zwarte schapen, iedereen hoorde erbij. Ik heb er heel veel van geleerd.”

Het Italiaanse onderwijssysteem

Het Italiaanse onderwijs bestaat uit staatsscholen, semi-privé-scholen (particuliere scholen die zijn gelijkgesteld aan het staatsonderwijs) en privé-scholen. Ouders zijn vrij in de keuze van een school voor hun kinderen. De staatsscholen zijn gratis, terwijl de (semi-)privé-scholen een financiële bijdrage vragen.

Het onderwijs is ingedeeld in de scuola materna (kleuterschool) voor kinderen van 3 tot 6 jaar, de scuola elementare (basisschool) van 6 tot 11 jaar, de scuola media (‘middenschool’) van 11 tot 14 jaar en de scuole superiori (scholen voor hoger middelbaar onderwijs) van 14 tot 19 jaar. Alleen de basis- en middenschool zijn verplicht (in Italië geldt een leerplicht van 6 t/m 14 jaar).

Het hoger middelbaar onderwijs bestaat uit licei (lycea) voor algemeen voorbereidend onderwijs en beroepsonderwijs. De licei zijn onderverdeeld in verschillende richtingen met een accent op de exacte vakken (liceo scientifico), klassieke talen (liceo classico), moderne talen (liceo linguistico), kunst (liceo artistico) of pedagogie (liceo socio-psico-pedagogico). Het beroepsonderwijs bestaat uit technische scholen, kunstscholen en overige beroepsscholen.

Tijdens het schooljaar 2005/2006 was het gemiddelde aantal leerlingen per klas op de Italiaanse basisscholen 18,5.

Een Italiaanse schooljaar bestaat uit 33 weken van 27 verplichte uren op de basisschool en 29 op de middenschool. Op veel basis- en middenscholen gaan de kinderen ook op zaterdag naar school.

Fleur de Ron,

12 december 2007

Gepubliceerd op wereldexpat.nl, 31 december 2007, http://www.wereldexpat.nl/nl/wonen/kinderen/italiaans-onderwijs_fleurderon

Meer informatie over wonen en werken in Italië vind je ook op Italie da vivere