Bed & Breakfast, maar ook een baan

Zonovergoten, groene heuvels. Een lange tafel tussen de olijfbomen waaraan mensen urenlang zorgeloos eten, drinken en praten. Mensen die tijd voor elkaar hebben en die genieten van het leven. Het is een bekend beeld van Italië. Een ideaalbeeld dat heel wat Nederlanders inspireert tot plannen voor een nieuw bestaan in il bel paese.

Wie in Midden-Italië gaat wonen, zal zeker wel iets terugzien van het Nederlandse ideaalbeeld van Italië. Maar het beeld is erg eenzijdig. Wie er gaat wonen ontdekt al snel een heel ander, veel minder bekend Italië. Zo leeft ruim dertien procent van de Italiaanse bevolking onder de armoedegrens en loopt de werkloosheid naar het zuiden toe op tot ruim 14 procent. Tegelijkertijd zijn er ook heel wat mensen met een dubbele baan om rond te kunnen komen. In sommige regio’s komt er ’s zomers maar een paar uur per dag stromend water uit de kraan. In andere dalen de winterse temperaturen ver onder het Nederlandse gemiddelde, terwijl het ’s zomers te heet is om buiten te zitten en mensen de voorkeur geven aan de airco binnenshuis. En in heel Italië werkt de bureaucratie onvoorstelbaar slecht. Het zijn enkele aspecten van Italië die Noord-Europeanen meestal totaal verrassen.

Droom

Televisieprogramma’s lieten in de loop van de jaren steeds vaker mensen zien die hun hele hebben en houden verkochten en naar Italië vertrokken om daar een Bed & Breakfast te openen. Vooral de Midden-Italiaanse regio Marche werd in korte tijd erg populair. Terwijl het steeds duurdere Toscane het budget van de meeste emigranten te boven ging, stond het aangrenzende en bijna net zo mooie Marche vol vervallen huizen die voor een schijntje te koop stonden. Het werd een droom van heel wat mensen met een normaal budget. Een droom die vaak begon met beelden uit deze televisieprogramma’s en jaarlijks twee weken vakantie in hartje zomer, reclamespots voor olijfolie en lifestyle magazines over Italië.

Extra inkomsten

“Als je niet verder kijkt dan dat, koop je natuurlijk een retourtje Nederland”, zegt Germa van Beekveld (46). “Ook in Italië moet je werken voor je geld”. En vaak nog harder dan in Nederland. Want vergeleken met Nederland liggen de salarissen in Italië een stuk lager, terwijl de kosten van het levensonderhoud er ongeveer gelijk zijn. “Veel Italianen hebben daarom een dubbele baan en ook de vele Nederlanders in de streek zijn voortdurend op zoek naar extra inkomsten”, vertelt Germa. “Het idee dat Italianen urenlang aan tafel zitten klopt, maar alleen op zondag, want op andere dagen hebben ze daar geen tijd voor.”

Hard werken

Germa woont sinds twee jaar met haar man Bert in San Pietro. Ze kochten er de boerderij Rosa nel Pozzo. Zelf wonen ze met hun twee teckels op de bovenverdieping. Op de begane grond bevinden zich vier vakantieappartementen, die zij via Nederlandse reisorganisaties en hun website verhuren. Het was al jaren een droom van Germa om iets dergelijks te doen. “In het begin was het een camping in Frankrijk, maar in de loop van de jaren verloren we ons hart aan Italië. Het is enorm hard werken, vooral op zaterdag als de gasten aankomen. Alles moet dan perfect in orde zijn. Je bent vanaf ’s morgens vroeg in de weer, moet de gasten ontvangen en ’s avonds ook nog eens een maaltijd koken, want meestal eten de gasten met ons mee. Maar het geeft me waanzinnig veel voldoening.”

Realistisch beeld

Germa komt uit een chauffeursfamilie, vertelt ze. “Ik was daardoor al heel vaak in Italië geweest en kende het land goed. Ik had een vrij realistisch beeld van een bestaan in Italië. Vanaf het moment dat we besloten in Italië appartementen te gaan verhuren, hadden we dan ook in de plannen opgenomen dat Bert er een baan bij zou zoeken. We verwachtten niet dat we van de appartementen alleen zouden kunnen leven, zeker niet de eerste jaren.”

Bureaucratie

Ook al wist ze grotendeels wat hen te wachten stond, de Italiaanse bureaucratie was nog erger dan ze zich had ingebeeld. “Vaak weten ambtenaren zelf niet hoe een wet in elkaar zit. Of de een zegt dit en de ander dat. Je moet alles zelf uitzoeken wil je de zaken volgens de wet regelen. Dat is soms een bijna onmogelijke opgave. En dan verschillen de wetten ook nog eens van provincie tot provincie. Als iets bij vrienden in de buurprovincie kan betekent dat niet dat het bij ons ook kan.” Het is een van de factoren die een verbouwing een veel langduriger proces maakt dan gepland.

Spijt

Germa heeft wel eens spijt van hun keuze voor Italië, maar alleen op heel specifieke momenten. “Toen mijn moeder vertelde dat ze problemen had met haar rug, wilde ik dat ik nog in Nederland woonde zodat ik er voor haar kon zijn. Hetzelfde geldt voor Berts moeder die aan het dementeren is. Of voor vrienden die in een moeilijke situatie zitten. Ja, dan heb ik wel eens spijt. Maar ons huis staat in Italië, in Italië zijn we thuis.”

Integratie

Toch vindt Germa de integratie in het dorp best moeilijk. “We wonen nogal afgelegen. De meeste huizen om eens heen zijn vakantiehuizen van Duitsers. Dat hadden we niet door toen we ons huis kochten. Ons dorp heeft ook geen winkel of postkantoor, waar je normaal je dagelijkse contacten hebt. De bewoners zijn vooral boeren die veel op het land zijn. Maar ze zijn enorm aardig. Ze zijn open, staan altijd voor je klaar. Je hoeft maar een kik te geven en ze trommelen een stelletje familieleden of vrienden op om je te komen helpen. Met Oud en Nieuw nog kwam de buurman zelfgemaakte grappa brengen. We worden ook wel eens uitgenodigd voor een lunch, wat hier heel belangrijk is. Het betekent dat je geaccepteerd bent, erbij hoort als dorpsbewoner. Maar het is anders dan in Nederland. Mensen gaan hier niet gezellig bij elkaar op de koffie, samen een spelletje spelen of een film kijken. De mensen hebben weinig vrije tijd, dus de vrije tijd die ze hebben besteden ze vooral aan hun familie. Italianen zijn best chauvinistisch. Ze betrekken je wel bij het dorpsleven maar je bent en blijft anders. Integreren is een langdurig proces. We hebben daarom uiteindelijk voornamelijk Nederlandse vrienden.”

Vriendschappen

Het is ook de ervaring van Wouter Scheer (38). “Contacten leggen gaat hier vanzelf. Het was een van de redenen waarom we voor Italië hebben gekozen en niet voor Frankrijk of Portugal. Maar vriendschappen is een ander verhaal. Het is moeilijk uit te leggen, maar zoals je in Nederland regelmatig met vrienden dingen onderneemt, elkaar regelmatig ziet en spreekt, dat hebben we hier niet.”Wouter woont met zijn vrouw Saskia en twee zonen van 8 en 5 jaar in Caudino, een gehucht op zes kilometer van het dorp Arcevia. Ze zijn bezig met het opzetten van een agriturismo, Sensazione, een combinatie van een boerenbedrijf en een toeristische onderneming met een minicamping en appartementenverhuur. Ondertussen werkt Wouter voor Nederlanders die een borgo, een groepje huizen, hebben gekocht. Op diverse manieren staat hij hen bij tijdens de restauratiewerkzaamheden. “Het was ons van het begin af aan duidelijk dat we er ander werk bij zouden moeten doen.”

Kwaliteit van leven

Wouter en Saskia besloten naar Italië te verhuizen met de verwachting van een hogere kwaliteit van leven. “Meer buitenleven, zon en schonere lucht, tijd kunnen maken voor elkaar en lekker eten, iets dat in Nederland zwaar wordt onderschat,” legt Wouter uit. “Verder het idee dat je alles wat meer in eigen hand hebt, een eigen bedrijf.” Maar ze hadden er ook op gerekend dat de eerste jaren hectisch zouden zijn. “Dát is inmiddels helemaal uitgekomen. De rest dus nog wat minder, dat blijft voorlopig een verwachting.” Wat Wouter het meest verbaast in Italië is de houding van mensen ten aanzien van de ‘macht’. “Regels en wetten lijken er hier te zijn om in je eigen voordeel aan te passen, maar aan de regels en wetten als zodanig wordt niet getornd. Het woord van een belangrijke ambtenaar staat, maar wat je er verder mee doet is jouw zaak.”

Sprong in het diepe

Wouter heeft nooit spijt gehad van hun verhuizing naar Italië. “Het is een sprong in het diepe. Je kunt het nooit helemaal voorbereiden. Dat moet je willen. Ook al zou het mis gaan, dan ik zou ik denk ik nog geen spijt hebben. Je weet dan dat het er niet inzat, maar zit niet de rest van je leven met de vraag ‘wat als?’. Het is elke dag weer een waar genot om de deur uit te lopen en alleen maar bos en heuvels te zien. Gelukkig heeft niemand van ons echt heimwee naar Nederland.”

Landgoed

Ook Hans Siemonsma (43) heeft geen heimwee naar Nederland en is vastbesloten in Italië te blijven. Ook al hebben hij en zijn gezin heel wat tegenslagen te verwerken gekregen en is hun toekomst in Italië onzeker. Hans verhuisde twee jaar geleden met zijn vrouw Beitske en zijn twee jongste dochters van 15 en 7 naar Sassoferrato. “We gingen elk jaar naar Italië op vakantie,” vertelt Hans. “De manier van leven, het eten, het weer, de cultuur. We vonden het er fantastisch. Tegelijkertijd begonnen we ons steeds meer te ergeren aan alle goed bedoelde regeltjes in Nederland die het een zelfstandig ondernemer als ik steeds moeilijker maakte.” Een jaar nadat ze besloten hadden hun leven in Nederland om te ruilen voor een bestaan in Italië kochten Hans en Beitske landgoed Tartufo, met een oud huis erop en een notenboomgaard met een truffelveld eronder. Het landgoed is omringd door een schilderachtig heuvellandschap.

Reclamespotjes

Hans en Beitske legden gemakkelijk contacten in hun nieuwe dorp. “Je hoeft er nauwelijks moeite voor te doen. Tijdens de verbouwing kwamen er regelmatig mensen aan de deur met de vraag of ze mochten kijken. Onze jongste dochter loopt bij verschillende families de deur plat. En op zondagmiddag worden we regelmatig uitgenodigd voor een lunch. Een echte Italiaanse lunch met de hele familie die van een uur ’s middags tot zes uur ’s avonds geniet van heerlijk eten en goede wijn. Een beetje zoals in de reclamespotjes over Italiaanse etenswaren. Daar blijven we voor. En voor het landschap. Als ik met onze truffelhond in de bergen wandel en uitkijk over de groene heuvels met de besneeuwde bergtoppen aan de horizon, ga ik er vaak een half uur bij zitten om van het uitzicht te genieten.”

Geen ervaring

Hans en Beitske hadden niet verwacht dat alles perfect zou zijn. “We hadden ons laten informeren en ervaringen gehoord van vrienden die de sprong al hadden gewaagd. We hadden dus al in de keuken gekeken. We wilden appartementen met Bed & Breakfast gaan verhuren en dachten daarvan te kunnen leven. We hadden geen ervaring in de toeristische sector maar het was maar een klein bedrijf. En omdat ik in Nederland een eigen rijschool had, had ik wel ervaring met het runnen van een eigen bedrijf.”

Schulden

Maar het liep niet zoals gepland. “We dachten behoorlijk wat reserves te hebben, maar alles kostte veel meer dan we hadden berekend. Het huis moest volledig worden verbouwd en al snel hadden we extra inkomsten nodig. Ik vond hier en daar klusjes in de bouw. Maar intussen hebben we ons tijdens de verbouwing zover in de schulden moeten steken dat we geen uitweg meer zien. We moeten alles verkopen en wel direct. We hebben vier makelaars aan het werk gezet.”

Taal

Daarnaast bleek dat ze te optimistisch waren geweest over het leren van de taal. Het heeft er zelfs voor gezorgd dat behalve hun oudste dochter ook hun middelste dochter inmiddels weer in Nederland woont. “Ze was vijftien toen we hier aankwamen. Ondanks de Italiaanse lessen in Nederland kwam ze in een klas met kinderen die twee à drie jonger waren. Aan het einde van het schooljaar bleek dat ze door een te grote taalachterstand het jaar over moest doen. Ze raakte teveel achterop en was doodongelukkig tussen haar veel jongere klasgenoten.” Zelf heeft Hans het Italiaans al redelijk onder de knie. Vooral zijn zakelijke contacten en het volgen van de verbouwing hebben daarvoor gezorgd. Maar ook voor Beitske, die zich bezighoudt met de appartementenverhuur en voornamelijk Nederlands spreekt, is het nog steeds moeilijk. De enige die de taal vrijwel foutloos spreekt is hun jongste dochter. “Zij is inmiddels echt een klein Italiaantje”, zegt Hans trots.

Werk vinden

Hans had ook niet verwacht dat het zo moeilijk zou zijn om werk te vinden. “In de steden is het moeilijk, maar in een buitengebied als Sassoferrato is maar heel weinig te doen. Bovendien liggen de salarissen gemiddeld een stuk lager dan in Nederland. Maar ze zijn hier dan ook met veel minder tevreden. Nederlanders leven om te werken, Italianen werken om te leven.” Om wat bij te verdienen helpen Hans en Beitske andere Nederlanders die in Italië komen wonen. Ze bemiddelen en maken de papieren in orde. “Iets dat veel Nederlanders hier doen. De meeste zijn voortdurend op zoek naar manieren om extra inkomsten te vergaren.”

Eenvoudiger

Hans en Beitske moeten op zoek naar een nieuwe woning en naar een baan. Twee van hun drie dochters wonen in Nederland. Toch hebben ze besloten om in Italië te blijven. “Italië is een heerlijk land om te wonen. Het leven is er eenvoudiger. Er is altijd overal een oplossing voor te vinden. Mensen doen niet zo moeilijk. In plaats van naar de regels kijken ze in de eerste plaats naar de persoon. Dat is in Nederland precies andersom. Je hoeft je hier ook niet zo te bewijzen, niet beter te zijn dan je buurman. Daarnaast is het eten natuurlijk heerlijk en zitten we zelfs in de winter buiten in de zon.”

Goed gevulde beurs

Wat Hans andere Nederlanders met dezelfde droom zou aanraden? “Zorgen dat je een goed gevulde beurs hebt. Wij dachten dat we dat hadden, maar er kan zoveel tegenzitten. Zorg dat je een bemiddelaar hebt in Italië die alles precies voor je kan uitzoeken.” Germa vindt dat je je vooral moet realiseren dat je er hard voor moet werken, want het gaat niet vanzelf. “Maar als het heel diep in je hart zit, moet je gaan. Er is niets zo erg als later denken: had ik het maar gedaan. Volg je hart, maar wel met verstand.”

Ruimte, rust en de Italiaanse levensstijl

Hans en Beitske zijn niet de enige die zich verkeken hebben op de kosten van een verbouwing en de inkomsten uit appartementenverhuur of een Bed & Breakfast. Bijna iedereen in deze sector ziet zich vroeg of laat genoodzaakt er een baan bij te zoeken. Sommige keren teleurgesteld terug naar Nederland. Maar de meeste blijven. Waarom? “Het ideaalbeeld van lang tafelen in de zon komt natuurlijk wel ergens vandaan,” zegt Wouter. “Het bestaat wel degelijk, maar is maar een momentopname. Daarnaast zijn er zorgen en is het hard werken. Toch zijn het juist die momenten die de rest beter verteerbaar maken.” Uiteindelijk blijkt het toch het oorspronkelijke idee van het oogverblindende landschap, de ruimte en de rust, het klimaat en vooral de Italiaanse levensstijl te zijn die ervoor zorgen dat mensen er alles aan doen om toch maar te kunnen blijven.

Fleur de Ron, januari 2007

Gepubliceerd in Ajuus Magazine, nummer 2, maart/april 2007

Meer informatie over wonen en werken in Italië vind je ook op Italie da vivere