freelance journalistiek en communicatie gespecialiseerd in Italië en expats

‘Cadeautjes’ voor de Jemenitische Akhdam

Iedere dag als Saskia van Nellen haar kinderen naar school bracht, kwam ze langs een sjanti, een krottenwijkje van de Akhdam. Ze besloot zich in te zetten voor deze straatarme mensen en riep daarbij hulp in van Moments of Joy, die kleinschalige hulpprojecten van expats financiert.

Saskia van Nellen (37) woont sinds juli 2004 met haar man en twee kinderen in Sana’a, de hoofdstad van Jemen. “Als ik mijn kinderen op hun peperdure school afzette, liepen er rond de school vaak Akhdamkinderen te bedelen,” vertelt ze. “De Akhdam vormen een etnische minderheid in Jemen. Ze worden door andere Jemenieten met de nek aangekeken en zijn straatarm. Ik vroeg me wel eens af hoe ik iets voor deze mensen zou kunnen doen, maar daar bleef het dan bij. Op een ochtend zag ik dat de sjanti, hun wijk van zeildoeken en restmateriaal, helemaal was afgebrand. ‘Nu kan ik er niet meer omheen’, dacht ik, ‘nu moet ik iets doen.’”

Luisteren

Wat Saskia precies voor de Akhdam kon doen was haar niet meteen duidelijk. “Dat vond ik het moeilijkste van alles: uitvinden hoe ik de Akhdam nu écht kon helpen,” vertelt ze. “Ik zag allerlei mogelijkheden, dacht precies te weten wat ze nodig hadden. Een naaiatelier of een kippenproject bijvoorbeeld. Ze konden dan zelf iets opbouwen en daaruit een inkomen halen. Maar zo werkt het niet. Je moet kunnen luisteren naar wat zij zélf willen en voor mogelijkheden zien. Ik realiseerde me al snel dat mijn ideeën helemaal niet aansloten bij hun manier van denken. Generaties lang hebben ze van de hand in de tand geleefd. Dat je geld kan investeren en iets kan opbouwen voor de toekomst is voor hen een abstract idee. Je kunt dan wel denken dat jij het beter weet en toch gewoon naaispulletjes of kippen voor ze kopen, maar de Akhdam zouden niet weten wat ze ermee aanmoeten. Als je je hulp niet in de juiste context plaats, maak je enorme missers.”

Cadeautjes

Iemand van een ontwikkelingsorganisatie wees Saskia op het gebrek aan kookstellen. De Akhdam kookten op open vuur en daardoor was hun sjanti nu al voor de derde keer afgebrand. Saskia inventariseerde hoeveel kookstellen er nodig waren en hoeveel dit zou kosten. In een expat magazine had ze over Moments of Joy gelezen, een Nederlandse stichting die wereldwijd kleinschalige projecten financiert die te klein, onbekend of ongestructureerd zijn om aandacht te krijgen van de grote, bekende organisaties. “Moments of Joy wil ‘cadeautjes’ geven, die vreugde, ontspanning, troost of hoop bieden,” legt oprichtster en directrice Maurice Eykman uit. “Het gaat niet om structurele hulp, maar om heel eenvoudige dingen, die voor individuele personen echter van grote betekenis zijn.”

Toegankelijk

Saskia’s kookstellenproject sloot precies aan bij de doelstellingen van Moments of Joy. De hulp van de stichting bleek heel toegankelijk. “Het goede van Moments of Joy is de directheid,” vertelt Saskia. “Het contact is direct en de hulp is dat ook. Bij veel organisaties moet je ingewikkelde projectplannen schrijven, vaak voor een deadline, en vervolgens lang wachten op een antwoord. Soms krijg je zelfs helemaal geen antwoord. Bij Moments of Joy is het genoeg als je kunt uitleggen wat je precies wilt. Dat kan telefonisch of via email. Daarna staat het geld op je rekening.” Saskia kocht voor tweehonderd vierendertig Akhdamfamilies een kookstel met gasfles. Ze voelt zich wel eens ongemakkelijk bij de dankbaarheid van de Akhdam. “Dan denk ik: ik heb toch eigenlijk niets gedaan? Een paar telefoontjes en emails naar Moments of Joy en de kookstellen kopen, dat stelt toch niets voor?”

Bescheidener

Sinds Saskia met de Akhdam in aanraking is gekomen beseft ze hoezeer ze de wereld door een westerse bril bekijkt. “Een tijdje geleden had een Akhdamgezin ineens een satellietschotel, terwijl hun kinderen nauwelijks te eten hebben. Het bleef maar door mijn hoofd malen. Wat moest ik hiervan denken? Hoe paste dit in het plaatje? Maar hoe langer ik erover nadacht, des te meer ik me afvroeg óf ik er wel iets van moest denken. In de westerse wereld wordt het er van kleins af aan ingestampt om je overal direct een mening over te vormen. Maar de Akhdam leven zo anders. Hoe kun je je daarover als rijke westerling een mening vormen? En het helpt je al helemaal niet om hen beter te begrijpen. Sinds ik met de Akhdam in aanraking ben gekomen, oordeel ik niet meer zo snel. Ik ben veel bescheidener geworden.”

Eigenwaarde

De Akhdam kunnen nu een warme maaltijd bereiden zonder gevaar voor brand. Maar de kookstellen betekenen veel meer dan dat. Na de brand werden de Akhdam door de Jemenitische overheid in kleine stenen huisjes geplaatst en ontwikkelingsorganisaties houden zich bezig met empowerment van de etnische minderheid. “Hun gevoel van eigenwaarde is toegenomen sinds ze zien dat er mensen zijn die hen willen helpen,” vertelt Saskia. “Ze hebben een vereniging opgericht om hun belangen te behartigen en een schooltje gebouwd. Dat is de basis voor verbetering.” Zo kan een eenvoudig ‘cadeautje’ soms bijdragen aan een grote stap vooruit.

Voor meer informatie over Moments of Joy:

www.moments-of-joy.org

Fleur de Ron, 8 juli 2007

Gepubliceerd door WereldExpat (Wereldomroep), 20 juli 2007 (ga naar publicatie)