Luxemburg

Gibraltar van het noorden

De hoogteverschillen, de kabbelende riviertjes en de pastelkleurige huizen geven Luxemburg een idyllisch, bijna sprookjesachtig aanzien. Luxemburg is zonder twijfel een van de meest pittoreske Europese hoofdsteden en dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa.

De Vismarkt is een gezellig plein met cafeetjes en restaurants. Het is het hart van de oude stad, waar Luxemburg ruim duizend jaar geleden ontstond. Van hieruit voeren kronkelende straatjes langs schilderachtige huizen naar lager gelegen delen. Luxemburg heeft zich op verschillende hoogten ontwikkeld. De verschillende stadsdelen zijn door bruggen, trappen en liften met elkaar verbonden. Een van de mooiste wijken van de lage stad is Grund. Het is een idyllisch plekje, met een abdij, een kabbelend riviertje, fruitboomgaarden en romantische huisjes met bloemen voor de ramen. Weinig doet hier aan een Europese hoofdstad denken.

Lucilinburhuc

Luxemburg ontstond in 963. In dat jaar kocht Graaf Siegfried een klip hoog boven de rivier de Alzette. Op de klip stond een kleine, Romeinse vesting met de naam ‘Lucilinburhuc’, dat ‘klein fort’ betekent. Siegfried liet op de strategisch gelegen klip een eigentijdse vesting bouwen waar ridders en soldaten werden gelegerd. Aan de voet van de vesting vestigden zich ambachtslieden en handelaren. De eerste markt ontstond nabij de Sint-Michielskerk, de oudste kerk van de stad uit 987. Luxemburg ontwikkelde zich tot een burchtstad en bleef dat tot ver in de negentiende eeuw.

Keizers en koningen

Siegfried stond aan de wieg van een dynastie die in de veertiende en vijftiende eeuw vier keizers en vier koningen leverde. In de veertiende eeuw besloeg het gebied waarover Luxemburg heerste vijfhonderd keer de oppervlakte van het huidige dwergstaatje. In de vijftiende eeuw werd de burchtstad voor de eerste keer ingenomen door de Bourgondiërs. Later volgden Fransen, Spanjaarden, Oostenrijkers en Duitsers. Iedere nieuwe overheerser zette zijn beste ingenieurs aan het werk om de vesting te verstevigen. Luxemburg werd zo een van de grootste bolwerken van de wereld met drie verdedigingslinies met bastions, vijftien forten en negen in de rotsen uitgehouwen vestingen.

Gibraltar van het noorden

Vanaf Grund kijk je zo tegen de loodrechte klip aan waarop de verdedigingswerken zijn gelegen. De steile grijze rotswand, die Luxemburg de bijnaam ‘Gibraltar van het noorden’ bezorgde, is indrukwekkend. De vele gaten in de wand geven een idee van het enorme netwerk (23 kilometer in totaal) van ondergrondse tunnels. Minstens zo indrukwekkend zijn de bruggen die in Grund hoog boven je hoofd spannen. De Alphonsbrug was begin twintigste eeuw de brug met de grootste stenen boog ter wereld. De negentiende eeuwse Oude Brug of Passerelle heeft 24 smalle, stenen bogen en is 45 meter hoog. Onder de bruggen ligt de langgerekte Pétrussevallei. De smalle, groene strook langs de Petrussérivier is een van de meest geliefde plekjes van de stad waar de drukte hoog boven het park mijlenver weg lijkt.

Culturele hoofdstad

Luxemburg is de enige stad die voor de tweede keer Culturele Hoofdstad van Europa is. De eerste keer was in 1995, een jaar nadat UNESCO de oude stad en de verdedigingswallen op de werelderfgoedlijst zette. Het is dit jaar echter niet alleen de stad Luxemburg die de titel mag voeren, maar de hele regio tot over de Belgische, Franse en Duitse staatsgrenzen heen. Het culturele jaar ging al in december van start met concerten, vuurwerk en een optocht in de Luxemburgse binnenstad. Voor dit jaar staan er zo’n vijfduizend evenementen op het programma, van kunst- en fotografie-exposities tot jazzconcerten, toneel- en dansvoorstellingen en historische festivals.

Moderne kunst

Onder meer met het oog op de prestigieuze titel die de stad dit jaar voert had Luxemburg de afgelopen jaren een skyline van bouwkranen. Vooral in Kirchberg werd druk gebouwd. Deze wijk net buiten het centrum huisvest de verschillende instellingen van de Europese Unie. Kirchberg moet het tweede centrum van de stad worden. Een ultramodern centrum dat scherp afsteekt tegen de romantische binnenstad. Hier bevinden zich de splinternieuwe concertzaal Philharmonie en het Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean (MUDAM). Het MUDAM is een strak gebouw van kalksteen en glas, dat werd ontworpen door I.M. Pei, die ook de glazen piramide van het Louvre ontwierp. Een van de pronkstukken van het museum is de stalen, gotische kapel van de Belg Wim Delvoye met in de ramen geen heiligen maar röntgenfoto’s van schedels en zwart-wit foto’s.

Musea en kerken

Naast het MUDAM heeft Luxemburg verschillende andere musea, waaronder het Nationaal Museum voor Geschiedenis en Kunst, het Museum van de Geschiedenis van de stad Luxemburg, het Post- en Telecommunicatiemuseum en het Tram- en Busmuseum. Luxemburg heeft verschillende kerken van cultuurhistorische en artistieke waarde. De oudste is de Sint-Michielskerk met Romaanse, Gotische en Barokke elementen. De Sint-Janskerk stamt uit het begin van de veertiende eeuw en herbergt een waardevolle, dertiende eeuwse Zwarte Maagd. De veertiende eeuwse Gotische Quirinkapel is deels in de rotsen uitgehouwen.

Kleinste hoofdstad

Luxemburg was bijna duizend jaar een van de belangrijkste burchtsteden ter wereld. Van de oorspronkelijk 180 hectare aan vestingwerken is nu nog maar een tiende over. Maar de pittoreske straatjes, huizen en pleinen zijn er nog allemaal en zijn verrijkt met musea en talrijke terrasjes en gezellige cafés en restaurants. Luxemburg is de kleinste hoofdstad van de Europese Unie, waar een ontspannen en mondaine sfeer hangt. Het is zonder twijfel een van de aangenaamste en mooiste steden van Europa.

Fleur de Ron,

30 maart 2007

Gepubliceerd in Global Connection Magazine, nr. 2007