Kraamhulp voor expats

Nederlandse kraamhulp voor expats

Vrouwen die in het buitenland zwanger raken missen Nederland vaak ineens. Thuis bevallen is voor hen vrijwel onmogelijk en ook kraamzorg is een typisch Nederlands fenomeen. Regelmatig besluiten vrouwen daarom in Nederland te bevallen. Maar bevallen ‘op zijn Nederlands’ kan steeds vaker ook in het buitenland.

Vanessa Hania (27) vliegt iedere 6 weken van Italië naar Nederland voor een bezoek aan de verloskundige. Ze verhuisde in juli naar een dorp aan het Gardameer en raakte snel daarna zwanger. “Het is mijn eerste zwangerschap en ik vind het eerlijk gezegd best eng. Ik wil daarom graag bevallen in een vertrouwde omgeving en wil de mensen kunnen verstaan. Daarnaast kennen ze in Italië geen kraamzorg. De beslissing om in Nederland te bevallen was vrij snel genomen.”

Vanessa is eind april uitgerekend. Begin maart vliegt ze voor de laatste keer met een dikke buik naar Nederland om zich voor te bereiden op de bevalling. Vanaf dan mag ze namelijk niet meer vliegen. Haar vriend werkt in Italië en vliegt waarschijnlijk drie weken voor de uitgerekende datum naar Nederland. “Hij vindt het wel jammer dat ik de laatste twee maanden niet bij hem ben, maar wil dat ik doe waar ik met het prettigst bij voel. Hij heeft gelukkig een flexibele werkgever, waardoor hij gemakkelijk weg kan om toch bij de bevalling te zijn.”

Regelmatig besluiten Nederlandse vrouwen die in het buitenland wonen om in Nederland te bevallen. Op zijn Nederlands: thuis of op een natuurlijke manier in het ziekenhuis en met de luxe van de typisch Nederlandse kraamzorg. Maar bevallen ‘op zijn Nederlands’ kan vaak ook in het buitenland.

Maureen van Lingen (35) woonde pas in Zwitserland toen ze drie jaar geleden zwanger raakte van haar eerste kind. Ze heeft nooit overwogen om in Nederland te bevallen. “Ik zou het vreselijk vinden als mijn partner de geboorte van ons kind zou missen omdat het eerder komt dan gepland,” vertelt ze. Toch zag ze op tegen de manier van bevallen in Zwitserland. “Vrijwel iedereen bevalt hier in het ziekenhuis. Vaak met een keizersnede. En lang niet altijd omdat daar een medische indicatie voor bestaat. Bevallen is hier heel klinisch.”

Na de bevalling blijven vrouwen in Zwitserland standaard nog zes dagen in het ziekenhuis. Dat zag Maureen ook niet zitten. “Ik vertelde de verloskundige dat ik op een natuurlijke manier wilde bevallen en daarna zo snel mogelijk weer naar huis wilde. Op een gegeven moment vroeg ze zelf of ik niet liever thuis wilde bevallen. Heel toevallig had ik een van de weinige Zwitserse verloskundigen getroffen die thuisbevallingen doet. Ze vond het geweldig om eens te kunnen doen.” Ook Maureens tweede kind werd een jaar geleden thuis geboren. “In bad. De verloskundige was er helemaal lyrisch over,” zegt ze.

De mensen in Maureens omgeving verklaarden haar voor gek. Thuisbevallingen worden in Zwitserland gezien als het onnodig nemen van een enorm risico. “Ze hielden me allemaal spookbeelden voor. Een arts raadde me zelfs aan ervoor te zorgen dat er tijdens de bevalling een ambulance voor de deur stond voor het geval er iets mis zou gaan. Dat maakte me erg onzeker.” Toch zette ze door. “Ik ben een gezonde vrouw en in Nederland zou ik het ook zo hebben gedaan. En mochten er complicaties zijn dan was het ziekenhuis hier tien minuten vandaan.” Maureen woont in een dorp van 300 inwoners. “Elke keer als de auto van de verloskundige voor de deur stond was het dorp in rep en roer: zou de bevalling begonnen zijn? De mensen uit het dorp waren heel betrokken en ik heb ontzettend leuke reacties gehad. Ze vonden het heel sterk van me dat ik thuis was bevallen.”

Nadat moeder en kind uit het ziekenhuis zijn ontslagen komt in Zwitserland de verloskundige twee keer per dag thuis langs om te zien hoe het met hen gaat en om uitleg te geven over de verzorging van een pas geboren baby. Maar echte kraamzorg zoals in Nederland kennen ze er niet. Maureen liet daarom beide keren een kraamverzorgster uit Nederland komen. “Ik had nog een Nederlandse ziektekostenverzekering met een speciale buitenlandpolis. Daarin stond dat ik recht had op kraamzorg. We moesten alleen de reis- en verblijfskosten van de kraamverzorgster zelf betalen.” Via-via vond Maureen een kraamverzorgster die in Zwitserland wilde kramen en bij haar tweede zwangerschap kwam er een collega van hetzelfde kraambureau. Met beide kraamverzorgsters klikte het meteen, vertelt ze. “Voor hen was het een beetje alsof ze op vakantie waren, voor mij alsof ik in Nederland was.” De kraamverzorgsters sliepen bij het gezin in huis. “De eerste keer waren we wel een beetje bang voor onze privacy, maar het was heel gezellig. Beide keren vond ik het vreselijk toen ze weer weggingen.”

Maureen koos niet alleen om praktische redenen voor Nederlandse kraamzorg. “Bij een eerste kind ben je best onzeker. Daar kwam bij dat ik pas in Zwitserland woonde, de taal nog niet zo goed sprak en nog niet veel mensen kende. Ik voelde me een beetje aan mijn lot overgelaten en miste Nederland. In Zwitserland houden ze er ook heel andere ideeën op na. Ze zijn ouderwetser, vind ik. Op de kraamafdeling in het ziekenhuis gebruiken ze bijvoorbeeld nog dekbedjes in de wiegjes. In Nederland is dat streng verboden in verband met het gevaar voor wiegendood. Ik ben zelf verpleegkundige en wist daarom hoe goed kraamverzorgsters in Nederland worden opgeleid. Ze zijn professioneel, op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en geven goede voorlichting. Je kind is het kostbaarste dat je hebt en dat wil je gewoon zo goed mogelijk opvangen. Een Nederlandse kraamverzorgster heeft een geruststellende werking.”

Dat weet ook Mieke Kapteyn-Prins (36). Zij is kraamverzorgster en werkte bij verschillende Nederlandse gezinnen in Engeland. “Je wordt met open armen ontvangen. Nog meer dan in Nederland. In het buitenland staan vrouwen er na de bevalling vaak alleen voor. Full-time kraamzorg bestaat in het buitenland niet en andere hulp tijdens de kraamperiode is ook niet vanzelfsprekend. Je zorg wordt daarom enorm gewaardeerd. Het klinkt misschien wat zoetsappig, maar dat geeft me een goed gevoel. Daar doe je het voor.”

Mieke werkt niet voor een kraambureau maar regelt alles zelf direct met het gezin. “Ik kwam eens iemand van mijn opleiding tegen en die vertelde me dat zij wel eens in het buitenland kraamde. Dat leek me ontzettend leuk. Op een gegeven moment las ik op de website van Ouders Online een oproep van een vrouw in Londen die een Nederlandse kraamverzorgster zocht. Ik heb meteen gereageerd.” Na terugkeer plaatste Mieke zelf een oproep op een banensite. “Er is er geen website waar kraamverzorgsters en zwangere vrouwen in het buitenland elkaar kunnen vinden. Dat is jammer, want er is volgens mij best vraag naar Nederlandse kraamzorg.”

In de meeste landen is het de gewoonte dat vrouwelijke familieleden na de bevalling de kraamvrouw en haar kind opvangen. Zij laten de kersverse moeder zien hoe je de borst geeft of het kind in bad doet. Veel Nederlandse vrouwen die in het buitenland wonen vragen hun moeder, zus of vriendin om de eerste kraamdagen te komen helpen. Maar volgens Mieke wil lang niet iedereen dat. “Kraamvrouwen willen graag worden verwend. Hun hoofd staat niet naar gasten. Een kraamverzorgster wiens werk het is om voor je te zorgen is toch iets heel anders. Je hoeft je dan niet ongemakkelijk te voelen als je alweer om een kop thee vraagt. Maar wat kraamvrouwen natuurlijk het belangrijkste vinden is dat er goed voor hun baby wordt gezorgd. Ze zijn vaak bezorgd of hun kindje wel gezond is en of de borstvoeding goed gaat. Een professionele figuur neemt die zorgen weg en zorgt ervoor dat een kraamvrouw rust krijgt en geniet.”

Mieke ontmoette haar buitenlandse kraamgezinnen enkele maanden voor vertrek in Nederland. “In een wegrestaurant. Heel informeel dus, maar je wilt toch even een gezicht zien, weten met wie je te maken hebt. Dat geldt voor mij maar zeker ook voor hen. Zij halen een volslagen onbekende in huis en betalen daar ook nog een vrij flink bedrag voor. Dan wil je toch een beetje weten wat voor vlees je in de kuip hebt. Verder liep het contact voornamelijk via email. Tot nu toe heeft het zo altijd prima gewerkt.”

Het voordeel van een onafhankelijke kraamverzorgster ten opzichte van een kraamverzorgster die voor een kraamzorgbureau werkt is dat er over de prijs onderhandeld kan worden. Die ligt dan ook vaak een stuk lager. Aan de andere kant heeft een onafhankelijke kraamverzorgster meestal geen vervangster achter de hand als zij net voor vertrek bijvoorbeeld een been breekt of met een ander geval van overmacht wordt geconfronteerd. Ze kan op niemand terugvallen en in het buitenland staat ze er vaak helemaal alleen voor.

Grietje Miedema richtte daarom tien jaar geleden samen met een collega kraamzorgbureau Cradle op. Daarmee wilden ze niet alleen kraamzorg in Amsterdam en omgeving verlenen maar ook in het buitenland. Al snel kwam Amsterdam te vervallen en richtten ze zich volledig op het buitenland. Dat wil niet zeggen dat de kraamverzorgsters van Cradle altijd op reis zijn. Dat zou volgens Grietje ten koste gaan van de kwaliteit. “De kraamverzorgsters die voor Cradle werken doen dat allemaal op freelancerbasis. Het grootste deel van het jaar werken ze gewoon in Nederland. Daardoor zijn ze altijd goed bijgeschoold en op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.”

Cradle heeft al in heel wat landen voor Nederlandse kraamzorg gezorgd. De meeste vraag komt uit Engeland en de Verenigde Staten, maar Grietjes kraamverzorgsters zijn ook al in Rusland, Letland en Polen geweest. In het begin zat ze zelf ook regelmatig in het buitenland om te kramen. Tegenwoordig doet ze dat alleen nog als geen van haar kraamverzorgsters beschikbaar is. “Door heel af en toe toch zelf nog eens in het buitenland te kramen blijf ik in contact met de zorg en ervaar aan den lijve waar een kraamverzorgster in het buitenland zoal tegenaan kan lopen. Maar verder houd ik me tegenwoordig vooral bezig met het regelwerk en met het geven van voorlichting en informatie. Vaak word ik gebeld door zwangere vrouwen die net in het buitenland wonen of op het punt van vertrek staan. Zij willen bijvoorbeeld meer weten over bevallen in hun woonland. Het is ontzettend leuk om vrouwen in de hele wereld te spreken. Het is interessant om te horen hoe de zaken rondom geboorte en het kraambed in andere landen zijn geregeld.” Een andere belangrijke bezigheid van Grietje is het wakker schudden van zorgverzekeringen en bedrijven. “Er is van alles geregeld voor expats maar kraamzorg is nog een ondergeschoven kindje. Terwijl expats het zelf een heel belangrijk punt vinden. Daarvan probeer ik het bedrijfsleven bewust van te maken.”

Als iemand besluit met Cradle in zee te gaan, stuurt Grietje na inschrijving een pakket toe met spullen die in Nederland veel gebruikt worden maar in het buitenland vaak moeilijk te krijgen zijn. Twee maanden voor de uitgerekende bevallingsdatum ontvangt de toekomstige kraamvrouw een intakeformulier en neemt Grietje telefonisch contact met haar op om het een en ander te kortsluiten. Zodra het kind geboren is, belt de kraamvrouw Cradle waarna Grietje aan de slag gaat met het regelen van een vliegticket en het inlichten van de kraamverzorgster.

“Eerder niet, want stel dat je op het laatste moment ineens een keizersnede moet ondergaan. Dan is de kraamverzorgster er voor niets,” legt ze uit. De kraamverzorgster vertrekt dan zo snel mogelijk. “Meestal de dag erna, maar soms zelfs nog dezelfde avond.”

Het kraamgezin moet zelf een verblijfplaats voor de kraamverzorgster regelen. Of dit een viersterren hotel is of een Bed & Breakfast, is een zaak van het gezin. Bij het gezin in huis kan ook, maar Grietje raadt dat niet aan. “Zowel voor het gezin als voor de kraamverzorgster betekent dat weinig privacy. Voor de kraamverzorgster betekent het bovendien dat ze veel langer werkt dan een gewone werkdag. Ze zet ’s avonds toch nog koffie of helpt bij de voeding, ook is ze eigenlijk klaar met werken. Bij Cradle geldt daarom een extra uurtarief als de kraamverzorgster bij het gezin in huis slaapt.”

Veel van de klanten van Cradle zijn expats die door een Nederlands bedrijf naar het buitenland zijn uitgezonden. Zij houden meestal een Nederlandse ziektekostenverzekering of hebben een werkgever die de kraamzorg geheel of gedeeltelijk vergoedt. Ook al hebben ze daar vaak heel wat overredingskracht voor nodig, weet Grietje uit ervaring. Want kraamzorg in het buitenland wordt vaak als luxe als beschouwd. “Terwijl het in Nederland al heel lang tot de basiszorg behoort,” vertelt ze. “Een van de redenen om Cradle op te richten was juist dat we vonden dat vrouwen in het buitenland ook recht zouden moeten hebben op kraamzorg.”

Er zijn verschillende redenen waarom Nederlandse vrouwen in het buitenland kraamhulp uit eigen land willen. Maar de belangrijkste reden is volgens Grietje dat je een stukje Nederland naar je toe haalt. “Vooral als je voor de eerste keer bevalt en alles is onbekend, is dat erg geruststellend,” zegt ze. “Je haalt een stukje thuis is huis.”

[Kader]

Kraamzorg is een typisch Nederlands fenomeen. In veel landen komt nog enige tijd na de bevalling een verlos- of verpleegkundige langs of krijgen kraamvrouwen tijdens hun ziekenhuisopname demonstraties van het verschonen van de luier en het wassen van de baby. Maar nergens buiten Nederland kennen nieuwbakken moeders de luxe van 7 à 8 dagen full-time zorg aan huis. De kraamverzorgende zorgt voor moeder en kind, begeleidt bij de borstvoeding, geeft voorlichting aan de moeder over de zorg voor een pasgeboren baby, doet licht huishoudelijk werk, zorgt voor de andere kinderen in het gezin en zorgt ervoor dat de kraamvrouw rust krijgt.

Professionele kraamhulp bestaat al bijna 100 jaar. De huidige kraamverzorgende is de opvolger van de baker. Dit was een ongeschoolde figuur die de kraamvrouw de eerste periode na de bevalling doorhielp. Zij zorgde niet alleen overdag maar ook ’s nachts voor de baby. Zij woonde daarom bij het gezin in of nam de baby mee naar huis. Rond 1900 kwamen er bakercursussen, in 1911 cursussen kraamverpleging. Deze cursussen duurden in het begin vaak maar enkele weken en later enkele maanden. Tegenwoordig duurt de opleiding 3 jaar.

Fleur de Ron,

4 december 2006

Gepubliceerd in Ajuus,