Je goed kleden is een teken van respect. Expat in wereldstad Milaan

Milaan is het economische en financiële centrum van Italië. Het is de meest internationale stad van het land waar zo’n zeventig procent van alle Nederlandse bedrijven in Italië is gevestigd.

La cucina a Milano, la corte a Roma (de keuken in Milaan, het hof in Rome) zegt een oud Milanees spreekwoord. In Milaan wordt gewerkt, in Rome genoten. Met drie procent van de Italiaanse bevolking zorgt Milaan voor ongeveer een kwart van het Bruto Nationaal Product. De stad vormt het economische zwaartepunt van het land, waar veruit het grootste deel van de Italiaanse en buitenlandse bedrijven gevestigd is. De lijst met Nederlandse bedrijven van de handelsafdeling van het Consulaat-Generaal in Milaan telt ruim 120 ondernemingen. Hiervan zijn er 85 in en rond Milaan gevestigd. Logisch, vindt Hester Bruijninckx. “Het zakelijke leven van Italië speelt zich af in het noorden met Milaan als zwaartepunt. Zuid-Italië kampt met grote sociale problemen, wat het zakelijk gezien veel minder aantrekkelijk maakt.”

Hiërarchie

Bruijninckx is marketing manager bij KLM, sinds juli 2004 in Milaan. De cultuurverschillen zijn groot, vertelt ze. “In een Italiaans bedrijf zijn de hiërarchische lijnen strak. De baas is de baas. Bij een Nederlands bedrijf is de baas meer voorman. Hij overlegt met anderen. Iedere medewerker heeft een mening en kan die zonder probleem uiten. Sommige Italianen kiezen daarom bewust voor een Nederlands of ander buitenlands bedrijf. Maar andere hebben er wel eens moeite mee. Die willen gestuurd worden en hebben liever dat je ze gewoon zegt wat ze moeten doen.”

Slagvaardigheid

Ook Jeroen Smakman wijst op dit verschil. Hij is sinds 2002 investment product manager en vice-president van ING Direct in Milaan. “In Italië is het succes van een bedrijf helemaal afhankelijk van de manager. Die beslist en voelt zich daarbij niet verplicht met anderen te overleggen. Een voordeel daarvan is de grotere slagvaardigheid, vooral bij een start-up.” Smakman spreekt uit ervaring. Hij was betrokken bij de start-up van ING Direct in Milaan. “Een enorme uitdaging. De bank moest vanaf nul worden opgebouwd. Je bokst op tegen de grote, Italiaanse banken. We zijn misschien de enige bank die niet inkrimpt maar uitbreidt. Ieder jaar nemen we zo’n 100 extra mensen aan.”

Persoonlijk contact

Het zakelijke karakter van Milaan maakt de stad anders dan de meeste Italiaanse steden. “Ik kom voor mijn werk ook regelmatig in Rome”, vertelt Hans Mooyman, die het Milanese kantoor van Thomassen Compression Systems (TCS) leidt. “Daar ga je als je een werkafspraak hebt eerst rustig wat drinken in een bar. Milanezen zijn afstandelijker en vaak ga je meteen aan de slag.” Toch spelen ook in Milaan persoonlijke contacten een cruciale rol. Het is voor Bruijninckx het grootste verschil met Nederland. “In Nederland stuur je een mailtje met een verzoek en iemand gaat voor je aan de slag. Hier niet, tenzij ze je goed kennen. Het opbouwen van een vertrouwensrelatie is enorm belangrijk. Als je niemand kent bereik je niets, maar ken je de juiste mensen dan bereik je dingen waarvan je in Nederland als marketing manager alleen maar kunt dromen.” Ook Smakman ervaart het belang van persoonlijk contact in zijn omgang met de Milanezen. “Een groot probleem kan na een etentje heel snel zijn opgelost.”

Vorm

Nederlandse bedrijven hebben een goede naam in Milaan. Ze staan bekend als betrouwbaar, degelijk en vriendelijk. Individueel botst het wel eens tussen Milanezen en Nederlanders. “De vorm is erg belangrijk, vertelt Smakman. “Hoe je dingen zegt, bijvoorbeeld. Italianen zijn minder bot dan Nederlanders. Ze hebben niet overal direct een mening over klaar.” Waar Milanezen wel een uitgesproken mening over hebben is kleding. Volgens Bruininckx is je goed kleden voor Milanezen een teken van respect. “Je wordt er daarom ook echt op beoordeeld.”

Uitgezonden

Bruijninckx en Smakman zijn voor enkele jaren uitgezonden. Bij Mooyman was dit in 1974 ook de bedoeling, maar hij zit nog steeds in Milaan. “Na vier jaar werd ik naar Teheran gestuurd om daar een kantoor te openen, maar net voor we zouden vertrekken brak daar de revolutie uit. Later was Algiers nog even aan de orde, maar ook dat ging niet door. We hadden het naar onze zin in Milaan en zijn uiteindelijk gebleven. Dit jaar bestaat het kantoor in Milaan 31 jaar. Een hele tijd, maar elke vier a vijf jaar verandert er wel wat.”

Ideale ligging

Mooyman is zeker niet de enige expat die in Milaan is blijven hangen. Milaan is een werkstad. Geen mooie stad zoals Rome of Florence en de vervuiling is enorm. De Milanezen die het zich kunnen permitteren verlaten de stad in het weekend voor wat frisse lucht en rust. Want Milaan ideaal gelegen. Je zit zo in de bergen, aan de meren of aan zee. En dat is voor veel expats de belangrijkste factor die wonen in Milaan aantrekkelijk maakt. Maar de stad is ook populair om de internationale sfeer. Het aantal expats uit de hele wereld is groot en groeiende. Er zijn vele buitenlandse en internationale scholen, vier Engelstalige bioscopen, verschillende internationale boekwinkels en talrijke officiële en onofficiële expatclubs. Toch blijft Milaan ook een typisch Italiaanse stad, waar de mensen misschien minder spontaan zijn dan in zuidelijker gelegen steden, maar uiteindelijk minstens zo gastvrij. En met een paar woorden Italiaans is ook in Milaan het ijs zo gebroken.    

Fleur de Ron,

18 augustus 2006

Gepubliceerd door WereldExpat (Wereldomroep), 15 september 2006 (ga naar publicatie)

Meer informatie over wonen en werken in Italië vind je ook op Italie da vivere