© Fleur de Ron, www.deronzanini.com, fleur@deronzanini.com, tel: (+39) 328 0868564
Kroniek van een Italiaans bankschandaal (online publicatie)
Sinds ABN AMRO afgelopen voorjaar twijfel uitte over de onpartijdigheid van de president van de Italiaanse centrale bank, Antonio Fazio, werd deze in binnen- en buitenland nauwlettend in de gaten gehouden. Gestaag groeide de roep om zijn vertrek toen de ene dubieuze praktijk na de andere aan het licht kwam.
“Dat die Hollanders snel weer naar hun eigen land vertrekken.” Zo reageerde Luigi Grillo, parlementariër voor Berlusconi’s centrumrechtse partij Forza Italia, afgelopen juli op de beschuldiging van partijdigheid door ABN AMRO aan het adres van Fazio. Grillo noemde het een “staatsgreep op de Italiaanse markt”, die van geen respect getuigde ten aanzien van de Italianen.
ABN AMRO had eind april een bod gedaan op de Noord-Italiaanse bank Antonveneta. Voor overname moest de Nederlandse bank toestemming vragen aan de president van de Italiaanse centrale bank. Kort daarop kwam ook de Banca Popolare di Lodi (nu Banca Popolare Italiana) met een overnamebod. Terwijl Fazio ABN AMRO liet wachten, gaf hij heimelijk groen licht aan BPL. De Italiaanse bank zou ABN AMRO zo voor zijn, zodat de buitenlandse bank buiten de deur kon worden gehouden.
Als president van de centrale bank zou Fazio op onpartijdige wijze moeten toezien op eerlijke concurrentie in zijn land. Maar de president stond al langer bekend om zijn protectionistische houding ten aanzien van de Italiaanse markt. In februari riep Charlie McCreevy, Eurocommissaris voor de Interne Markt, hem op het matje om opheldering te geven over de moeilijkheden die buitenlandse banken ondervonden om toegang te krijgen tot de Italiaanse markt. De eurocommissaris herinnerde Fazio ook daarna nog verschillende keren aan de Europese concurrentieregels. Tijdens zijn verhoor door het Italiaanse Openbaar Ministerie vertelde de president van BPL, Gianpiero Fiorani, hoe Fazio zich altijd voornamelijk had bezig gehouden met het beschermen van de ‘italianità’ van de banken in het land.
Fazio’s onpartijdigheid verloor elke geloofwaardigheid toen de Italiaanse Justitie afgetapte telefoongesprekken tussen Fazio en Fiorani vrijgaf. “Heb ik je wakker gebeld?” vraagt Fazio als hij Fiorani laat op een avond in juli thuis belt. Tijdens het nachtelijke telefoontje vertelt Fazio Fiorani dat alles in orde is. Hij heeft zojuist voor de overname van Antonveneta door BPL getekend. “Tonino, ik heb er kippenvel van. Ik zou je op je voorhoofd willen zoenen”, is de reactie van Fiorani. Andere opnames laten horen hoe Fazio en zijn vrouw Fiorani van advies voorzien over de overname van Antonveneta.
De intieme gesprekken tussen Fazio en Fiorani gingen de hele wereld over. Aanvankelijk koos de regering van premier Berlusconi ervoor de kwestie te negeren. Sommige parlementariërs, zoals de “patriottistische” Fazio-aanhanger Luigi Grillo, verdedigden Fazio en prezen hem om zijn pro-Italiaanse houding. Een enkele christen-democraat vroeg zich openlijk af wat er mis was met een goede verstandhouding tussen twee vrienden. Maar steeds meer politici gingen zich ongemakkelijk voelen met de situatie. Vooral toen het Openbaar Ministerie in september bekend maakte dat het gerechtelijk onderzoek naar Fazio had ingesteld.
Ook de publieke opinie werd steeds grimmiger. Italianen kijken met argusogen naar de rijke bankinstellingen, die hun klanten overigens zes keer meer voor hun diensten laten betalen dan een gemiddelde Nederlandse bank. De verwikkelingen rondom de overname van Antonveneta bevestigde het wijdverspreide idee dat banken niet te vertrouwen zijn. Zelfs het personeel van de centrale bank dreigde sinds augustus het werk neer te leggen uit protest tegen de werkwijze van zijn hoogste baas.
De herhaaldelijke uitspraak van Fazio dat hij een zuiver geweten heeft en blijft zitten waar hij zit zorgde voor grote verontwaardiging in Italië. Als in november de Europese Commissie aankondigt een procedure te starten tegen Italië naar aanleiding van het protectionistische beleid van de centrale bank en Fazio in december wordt verhoord wegens handel met voorkennis, wordt de situatie onhoudbaar. Bij hoge uitzondering zijn links en rechts het in de sterk gepolariseerde Italiaanse politiek met elkaar eens: Fazio kan niet langer aanblijven en moet uit vrije wil of door een wetswijziging van het toneel verdwijnen.
Afgelopen maandag was het eindelijk zover. Na 45 jaar dient Fazio zijn ontslag in bij de Italiaanse centrale bank. De beurskoersen schoten omhoog. Beleggers hopen dat buitenlandse investeerders weer vertrouwen zullen krijgen in Italië nu de beschermheer van de Italiaanse bankwereld van zijn troon is gestoten. ABN AMRO heeft de overnamestrijd om Antonveneta in ieder geval gewonnen en de Italiaanse bank volledig in handen gekregen.
Premier Berlusconi verklaarde niet te twijfelen aan de oprechtheid van Fazio. “Fazio heeft het land uitstekend gediend. Het valt nog te bezien of hij daadwerkelijk tekort is geschoten,” was zijn commentaar op het aftreden. Feit is dat Fiorani sinds ruim een week in hechtenis zit, Fazio op verdenking van handel met voorkennis wordt verhoord en de Europese Commissie heeft verklaard door te gaan met de procedure tegen Italië. Met het aftreden van Fazio is het laatste woord over Fazio en zijn ‘vriendenclub’ nog niet gezegd.
Links:
http://www.abnamro.com/pressroom/anton.jsp
http://europa.eu.int/comm/competition/index_nl.html
http://www.bancapopolareitaliana.it
Fleur de Ron,
21 december 2005
Gepubliceerd door Planet nieuws, www.planet.nl, 23 december 2005 (ga naar publicatie)